Cytowanie artykułów naukowych opublikowanych w czasopismach stanowi jeden z kluczowych elementów warsztatu badawczego w każdej dziedzinie nauki. Czasopisma naukowe pełnią bowiem funkcję podstawowego kanału komunikacji akademickiej i dostarczają aktualnych wyników badań, analiz, interpretacji oraz rozważań teoretycznych. W przeciwieństwie do monografii czy prac zbiorowych, publikacje periodyczne ukazują się regularnie i są zwykle oceniane według bardziej rygorystycznych standardów recenzyjnych, dlatego też prawidłowe cytowanie artykułów jest nie tylko wymogiem formalnym, ale również świadczy o kompetencjach metodologicznych autora pracy. Z tego względu student powinien opanować zasady dotyczące sporządzania przypisów do artykułów umieszczonych w czasopismach, aby zapewnić czytelnikowi pełną możliwość weryfikacji cytowanych fragmentów.
Cytowanie artykułów z czasopism opiera się na regułach ogólnych, jednak zawiera kilka istotnych uzupełnień wynikających ze specyfiki publikacji periodycznych. W pierwszej kolejności należy wskazać autora artykułu, którego myśl została wykorzystana w pracy, oraz podać tytuł tekstu zgodny z oryginałem. Z reguły zapisuje się go w cudzysłowie lub kursywą, w zależności od przyjętego w pracy standardu. Tytuły artykułów w czasopismach bywają rozbudowane lub zawierają podtytuły, dlatego trzeba zwrócić uwagę, czy w publikacji został użyty dwukropek, myślnik lub inny znak interpunkcyjny, który należy wiernie odwzorować. Następnie konieczne jest podanie pełnej nazwy czasopisma, w którym tekst się ukazał. W praktyce akademickiej przyjęło się, że wszystkie wyrazy tworzące nazwę periodyku wpisuje się wielką literą, wyjątek stanowią jedynie formy koniunkcyjne, takie jak „i”, „oraz”, „a”, „lub”. Student nie powinien zmieniać zapisu ani upraszczać nazwy periodyku, nawet jeśli współczesne wydania stosują nieco odmienną stylistykę.
Tradycyjnie nazwy czasopism ujmuje się w cudzysłów, chociaż zasada ta od pewnego czasu stopniowo zanika. W wielu redakcjach akademickich dopuszcza się zapis nazwy czasopisma bez cudzysłowu, jednak nadal w licznych ośrodkach obowiązuje forma tradycyjna. W związku z tym student powinien stosować zapis zgodny z wytycznymi promotorów, regulaminem wydziału albo standardem bibliograficznym przyjętym w całej pracy. Ważne jest, aby zachować konsekwencję: jeśli autor decyduje się ująć nazwy czasopism w cudzysłów, musi stosować tę zasadę konsekwentnie we wszystkich przypisach.
Po nazwie czasopisma podaje się rok wydania, przy czym istotne jest, aby nie oddzielać nazwy i roku przecinkiem. Oznacza to, że podaje się je bezpośrednio po sobie, zachowując jedynie odstęp. Przykład prawidłowego zapisu to: „Technika i Gospodarka Morska” 1963. Następnie, po przecinku, należy wskazać numer, zeszyt lub tom, w ramach którego ukazał się dany artykuł. Czasopisma mają różne sposoby numeracji – jedne posługują się numeracją roczną, inne kwartalną, jeszcze inne mają strukturę tom/numer. Niektóre periodyki publikują kilka numerów w jednym zeszycie, co dodatkowo komplikuje zapis. W związku z tym student powinien dokładnie przeanalizować oryginalną publikację, aby właściwie oznaczyć jej strukturę. Przyjęte formy to najczęściej: „Nr 12”, „nr 4”, „t. III”, „vol. 5”, „z. 2”. Zapis ten również musi być zgodny z oryginałem.
Po wskazaniu numeru czasopisma student powinien zamieścić numer strony lub zakres stron. W przypadku cytowania dokładnego fragmentu w przypisie stosuje się oznaczenie „s. 355”, zaś w przypadku powołania się na większy fragment pojawia się zapis „s. 355 i n.”. Forma ta oznacza, że autor odwołuje się do strony 355 oraz kolejnych, jednak nie wskazuje dokładnego zakresu. W wielu dziedzinach, zwłaszcza w naukach humanistycznych i społecznych, jest to dopuszczalna forma przywołania rozległych fragmentów analitycznych. Jeżeli natomiast cytowany artykuł jest wykorzystywany w sposób opisowy, a nie poprzez dosłowne cytowanie konkretnego fragmentu, można wskazać cały zakres stron, na których znajduje się dany artykuł.
Warto zauważyć, że czasopisma naukowe mają szczególne znaczenie dla badań akademickich ze względu na ich aktualność i proces recenzyjny. Artykuły publikowane w periodykach podlegają zwykle ocenie recenzentów, którzy weryfikują poprawność metodologiczną, jakość badań, struktury argumentacji oraz rzetelność źródeł. Dlatego cytowanie z czasopism wymaga precyzji, ponieważ błędne przypisanie publikacji może prowadzić do przekłamań, a nawet sugerować brak staranności naukowej. Ponadto, czasopisma często mają wersje elektroniczne, co wprowadza dodatkowe komplikacje, takie jak brak klasycznej paginacji lub obecność wersji w formacie PDF o odmiennej numeracji stron. W takich przypadkach należy cytować zgodnie z numeracją widoczną w oficjalnej publikacji, unikając cytowania oznaczeń stron wynikających z ustawień czytnika lub programu komputerowego.
Cytowanie artykułów z czasopism wymaga również rozróżnienia między czasopismami naukowymi a popularnonaukowymi. W pracach akademickich preferowane są periodyki recenzowane, często znajdujące się na listach ministerialnych lub punktowych. Jeśli student cytuje artykuł z magazynu popularnonaukowego, a nie z czasopisma naukowego, powinien upewnić się, że zgodne jest to z oczekiwaniami promotora. Cytowanie takich publikacji przebiega formalnie podobnie, jednak mają one inną wartość merytoryczną i nie powinny być traktowane jako źródła naukowe pierwszego rzędu.
Czasami student spotyka się z sytuacją, w której artykuł nie ma wskazanego autora, co zdarza się zwłaszcza w starszych numerach czasopism gospodarczych, technicznych lub branżowych. W takim przypadku można cytować artykuł rozpoczynając od jego tytułu, co stanowi wyjątek od standardowej struktury przypisu. Nie jest to jednak sytuacja pożądana i należy jej unikać, jeśli tylko możliwe jest ustalenie autorstwa. W niektórych periodykach stosuje się skróty nazw autorów, inicjały lub pseudonimy. W takich przypadkach student powinien zapisać nazwisko zgodnie z oryginałem, bez domysłów lub interpretacji.
Istotnym problemem w pracy z czasopismami jest różnorodność ich układów wydawniczych. Część z nich numeruje tomy w cyklach wieloletnich, inne w cyklach rocznych. Niektóre stosują paginację ciągłą, w której numeracja stron biegnie przez cały rok, niezależnie od numerów zeszytów. Inne z kolei stosują paginację od nowa w każdym numerze. Wszystko to wymaga uważności podczas sporządzania przypisów, aby czytelnik mógł bez trudności odnaleźć cytowaną publikację. W praktyce najlepiej posługiwać się zapisem dokładnie takim, jaki stosuje samo czasopismo.
W bibliografii opis artykułu z czasopisma wygląda nieco inaczej niż w przypisie. W bibliografii należy zamieścić pełne informacje, ale nie podaje się numerów stron cytowanego fragmentu, lecz pełny zakres stron, na których znajduje się cały artykuł. Różnica między przypisem a bibliografią wynika z ich funkcji: przypis ma wskazywać miejsce, z którego pochodzi konkretny cytat lub informacja, natomiast bibliografia ma dokumentować, z jakich źródeł korzystał autor. Z tego względu w bibliografii student powinien podać nie „s. 355 i n.”, lecz np. „s. 345–360”, jeśli taki był pełny zakres artykułu.
Cytowanie publikacji umieszczonych w czasopismach wymaga nie tylko znajomości zasad technicznych, ale również umiejętności oceny wartości źródła. W środowisku akademickim czasopisma naukowe są jednymi z najważniejszych źródeł informacji, a ich właściwe cytowanie jest świadectwem rzetelności i profesjonalizmu autora pracy. Poprawne przygotowanie przypisów oraz bibliografii wymaga uwagi, konsekwencji i wierności oryginalnemu zapisowi. Dzięki temu student buduje solidny fundament metodologiczny, który będzie mu towarzyszył w dalszej pracy naukowej.